Bogomil Gjuzel: Poet, prozator, skenarist, eseist dhe përkthyes, Bogomil Gjuzel ka lindur në vitin 1939 në Shaçak të Serbisë. Në vitin 1963 diplomohet për gjuhën angleze në Universitetin e Shkupit dhe kalon një vit akademik në Universitetin e Edinburgut si bursist i British Counsil. Ai ka punuar si dramaturg në teatrin Dramski të Shkupit në periudhat 1966-1971 dhe 1985-1998. Ka qenë pjesëmarrës në Programin Ndërkombëtar të Shkrimtarëve në Iowa, SHBA dhe në një sërë festivalesh si ai i Roterdamit (1978 & 1996), San Francisco-s (1980), Herleen-it (1991), si dhe Mastrihtit dhe Valencias (2000). Ai është një prej themeluesve të shoqatës së Shkrimtarëve të Pavarur të Maqedonisë dhe kryetar i parë i saj. Që prej vitit 1995 ai punon si kryeredaktor i revistës periodike Nashe Pismo. Që prej vitit 1999 ai mban funksionin e drejtorit artistik të Festivalit Mbrëmjet e Poezisë, Strugë.

Botime Poetike:
Livadhi (1962 & 1971), Trëndafili alkimik (1963), Mbajtësit e libacioneve (1966) – laureuar me çmimin "Vëllezërit Miladinov" si libri më I mirë i vitit, Odisea në ferr (poezi të zgjedhura, 1969), Pusi i kohës (1972), laureuar me çmimin “Vëllezërit Miladinov” ; Rrota e vitit (1977), Realiteti është gjithçka (1980), Shtetrrethimi (1981), Hapësirë boshe (1982), Errësirë dhe qumësht (1986), laureuar me çmimin “Aleksa Santic” për periudhën 1985-88, Duke rrëzuar murin (1989), Poezi të zgjedhura (1991), Jetë e zhveshur (1994), Kaos (1998), Ajo/Atë (poemë e gjatë, 2000), Poezi të zgjedhura (1962-2002) (2002).
Përzgjedhje në gjuhën serbe dhe kroate: Qielli, toka dhe dielli (1963), Livadhi (1972), botuar në dy gjuhë Poema (1981).
Përzgjedhje në gjuhën Sllovene : Peshku i shqisës (1985).

Përzgjedhje në Anglisht: Tre (1972), Mbetjet e rishqyrtuara (Chattanooga Chapbooks, Tennesse, 1997), Ujku tek porta (Xenos books, California, USA, 2001).
Që nga viti 1963, ka qenw pjesë e të tëra antologjive për poezinë jugosllave dhe maqedonase.
Libra në Prozë: Historia si njerkë (ese, 1969), E gjithë bota është shtëpi (kujtime udhëtimesh nga Irlanda dhe SHBA, 1975), Histori mitike (tre pjesë teatrale, 1982), Legjenda (tregime, 1984), Vandaku (ese – në process botimi). Bashkëautor me Ljubisha Geiorgievski ka botuar E zeza (një farsë tragjike, 1989).
Përkthime: Makbethi (1969), Mbreti Lir (1972), Hamleti (1980), Jul Çezari (1981), Ëndrra e Një Nate Vere (1984), Nata e Dymbëdhjetë (1985), Troili dhe Kresida, Shtrëngata (1992), dhe Tit Androniku (1994).
Po ashtu Bogumil Gjuzel ka përkthyer dhe përshtatur një mori veprash të tjera dramaturgjike nga anglishtja si dhe poezi të përzgjedhura nga T. S. Eliot, W. H. Auden, Ch. Simic (1984), E. Dickinson (1986), dhe S. Heaney (2001).
Në vitin 1978 ai ka përkthyer dhe redaktuar ( së bashku me Louis Simpson dhe Serge Fauchereau) një Antologji të Poezisë Bashkëkohore Amerikane, edicioni i dytë dhe i riparë i së cilës është ribotuar më 1999.

Tëhuajësim

Në farën e errësirës
një kuçedër gjashtë-krahëshe dënes
pas një të ardhmeje të errët
ndërsa era angullin në netë dimri
gërvishur nga cepat e shtëpisë sonë.

Duke e endur ditën si Penelopa botën
e duke e çendur natën!
Të njëjtat fije mund të endin një model tjetër,
pëlhurat në zgripet e historisë
bëhen rrjeta të vdekura pa gjah.

E kemi thyer peisazhin në copëra.
S’ka kujtesë ta bëjë bashkë si më parë;
bota është bërë si xhaketë lypsari
cit me arna që mbulojnë fytyrën e Zotit
që shkëlqen si çurga e bythës së një të dehuri

Shpirti luhatet në zbrazëti – braktisur
tejpertej hapësirës nga hënësia

Troja

Portat e qytetit u hapën kanatësh,
dhe era u fut brenda – si dikush
i sapoçliruar nga rrethimi,
si shpirti i boshuar i një pushtuesi,
që paskëtaj s’pretendon asgjë më –
një shkulm i pandjenjë, i plogët,
që bredh për rrugësh,
i ngrënë nga qoshet e tyre,
si frymëmarrje lypsari,
që kërkon zjarr dhe kore buke.
Po rënkonin kalldrëmet,
pallatet po dridheshin.

Dhe era solli njerëzit,
që lanë të ndryshken plugjet;
njerëz vetmitarë që lërojnë qiellin,
dhe marrin të korrat e netëve verore,
drithin e bollshëm të yjve të hershëm,
dhe e lënë gjithë të pashoshitur.

Në vend të kësaj përdorën shpatat;
pluguan trupa, brazda e tyre drejt e në zemër;
i shkulën zemrat si rrënjë cunge,
ua plasën tëmthin.
Me mëlçitë ushqyen hutat mbi shpatullat tyre.
Në fund, rrokullisën kafkat
si gurë ndërtimi.
Për ndërtim s’u gjet koha kurrë.

Nënat u ndanë prej fëmijëve;
dhe qumshti, dhe vajet shteruan.
Rrugët u vaditën nga tubat e çarë
që regëtinin si arterie të plasura.
Me ngut filluan flitë;
shpresonin vetëmse
të shndërronin tempujt në tharqe
dhe të shkaktonin të njëjtin kutërbim.
Era shpleksi litarët e kambanës dhe flamujt,
dhe, me bishtin e saj si fugë,
kaloi si fshesë përmes qytetit
dhe i ra gongut të diellit.

E zezë erdhi murtaja
Murtaja erdhi e mbuluar në karro mëndafshi
jo si cigan me zhele apo plakushe e leskëruar
por si bukureshë mbi një kalë me shalë,
nën një vello që e mbanin engjëj-eunukë;
bukureshë që përvëlon,
me një anijë si ta kishin vjellë flakët e kuçedrës,
si një haraç që i thahet gjaku.

Një kuzhinë anijeje e zezë.
Ulini flamujt nga kullat dhe fortesat,
Qepenat dhe kangjellat kyçini,
Mbylleni veten pas qepallave,
Prapë ajo do t’ju pikasë
Me karremin e paepur në ajri’.

Shtëpitë shemben krimba-brejtur,
Teshat prishen si përlhurë merimange,
Fundosur përmes korridoreve minjtë ngordhin
Në fluturim e sipër.

I pashë krejta nga oxhaku – lejlek
i shndërruar prej fatit – si vdesin njerëzit e mi,
si u shemb pragu;
shndërruar përbindshëm në një kokërr meli e pashë,
shndërruar në magjistar që fluturon me fshesë.
Tregojeni veten, prijës të krishterë,
Me zjarrin dhe shpatën e salvimit
Zjarrmoni dhe digjni, shtypini fiset,
Sepse pashë spiunin që kaloi fshehtas
T’ju takonte, shndërruar në asgjë,
Më shumë djall nga unë.

Përmbytje në Seminarin Ndërkombëtar të Shkrimtarëve

Qyshse qielli filloi të qajë
S’kam dalë prej dere ç’prej tridhjetë e një ditësh:
Tash toka duhet të jetë bërë një palë pinca
Me copërat e mishit njerëzor kapur për nofullash
E shoh veten në një kolovajzë, aq brishtë drejtpeshuar
Sa qoftë dhe një atom po të bjerë (jo më një bombë)
Do të vërvitesha si gur hobeje
Drejt e në grackën e Maqedonisë.

O populli im, mos jemi vallë syri makut i Zotit
Pezulluar n’ajri si një dritë semafori
Që, ndërsa pulson, drejton rrjedhën e kombeve?
Shi tani jam veç ai sy grykës i legjendës
Që, në në anën time të kolovajzës, peshon më shumë se bota.

Në Arkë, ashensorët tanë punojnë çuditshëm:
Çdo syresh po plas nga bagëtitë e zëna kurth!
Në katin e parë, insektet janë shndërruar në neurone
Pa ndofarë pronari:
Në të dytin, saurianët formojnë një zinxhir mitik
Të gëlltisin njëri-tjetrin që të shfarosen të gjithë,
Dhe të mos kenë fuqi të arrijnë përfundim total;
Në katin e tretë, vegjetarianët e çmendur
Hungërijnë me uri, shkretojnë frigoriferët;

Në të katërtin, lulet mishngrënëse
Thurin plane si të gllabërojnë Zotin;
Në katin e pestë, ky maqedonas vetmitar
Sakaton gjuhët e tyre, duke rikrijuar Babelin.

Dhe çdo varg që më ndërmendet zhytet si një plumçë
Kur duhet të përhidhet si një qenush i lumtur
Dhe, si delfin, të kërcejë përmes rrethit të trajnerit.
Por jam i rëndë kur vjen puna të fjalët lehtë-pupël!
Fjala duhet të jetë në një gjendje të përhershme ngrehjeje,
Me po atë gatishmëri për të goditur, apo gjuajtur;
Mbiemri ngjitur pas emrit si hardhucë që kap miza;
Dhe emri duhet të lëkundet sa andej-këndej,
Ndërsa lidhëza është një çelës universal.

Kështu, qielli dënes, si fëmijë histerik,
Si kuçedrat e legjendave të mia.
Hendeqet gurgullojnë, dhe bëjnë gargarë.
Tubat e kullimit janë Misisipi të nëndheshëm.

Fjalët s’duan të na gëlltisin më
Tani i kemi vënë të grinden mesvedi:
Tek duan të mbysin njëra-tjetrën, kafshojnë gjuhën.
U dogjën vetëm e vetëm të na thoshin çka dinë,
Por, ngase tashmë janë memece, idiote të ngazëllyera,

Të pagoja, ndërzehen me ylberët

Poet profesionist

Fjala e mbrame, e mbramja kapërdimë e ngutur

ngrihesh prej tavoline, pas një dite pune
dhe merr autobusin e parë për në kuzhinë
shkep një copë buke, thith aromat e mira të furrës
Trupi yt, rënduar prej lodhjes, myku
që i ngjesh ushqimit të begatë
aktivizon alarmin
dhe qëmton oborrin e pasmë
përmes një tjetër ekrani
me gishtin me pështymë
shfleton faqet e qiellit.

Prej hiçit hiç do të dalë.
Dredhat e kulprave
pluskojnë në zbrazëti... DUHET TË PLEKSEN NË NJË THURIMË
jot bijë të sjell një karrige
Buka është gati, thërret gruaja
përmes dritares së një bote paralele.

Pas darkës, ecën në kopsht
i vetëm në kostumin tënd kozmik,
yje kudo rrotull teje
madje dhe poshtë këmbëve. Antena jote duhet të lëvizet prapë.
Dardha, e sapokrasitur, duhet plehëruar.

Kthehemi te moduli:
Babi, ç‘do të thotë
të jesh përbindësh?

Papritur, zinxhiri i urdhrave shpërbëhet
Grimca letre shtjellen në rënie të lirë
rreth tryezës:
letra e paprekur
dhe lapsi yt, ogurzi si një revolver.

Përktheu nga anglishtja Elvana Zaimi