Header image  
Edicioni 5 Durrës 21 - 27 shtator 2009  
  
 
 
 
 

 
 

Joumana Haddad / Liban



Joumana Haddad ėshtė njė poete, aktore dhe artiste.
Ajo ka botuar deri mė sot disa vėllime poetike tė cilat janė mirėpritur gjerėsisht nga kritika. Librat e saj janė pėrkthyer nė shumė gjuhė dhe botuar edhe jashtė vendit. Zotėron shtatė gjuhė tė huaja dhe ka botuar njė sėrė veprash tė pėrkthyera pėrfshirė kėtu dhe njė antologji tė poezisė moderne libaneze nė spanjisht, vepėr kjo e cila ėshtė botuar nė Spanjė dhe nė njė sėrė vendesh tė Amerikės Latine, si dhe ka botuar njė antologji tė 150 poetėve tė vetėvrarė tė shekullit XX. Joumana Haddad ka intervistuar njė sėrė shkrimtarėsh tė shquar si Umberto Eco, Paul Auster, Jose Saramago, Peter Handke, Elfriede Jelinek, e tė tjerė. Joumana Haddad ėshtė laureuar me Ēmimin Arab pėr Gazetarinė nė vitin 2006. Nė vitin 2009, bėhet bashkėskenariste dhe aktore nė njė film tė regjisores Libaneze Jocelyne Saab tė titulluar ‘Ē’po ndodh?’. ("What's going on?"[3]). Ajo ka marrė pjesė dhe nė njė dokumentar tė regjisorit Nasri Hajjaj, i cili bėn fjalė pėr poetin palestinez Mahmoud Dervish. Joumana Haddad ėshtė drejtoreshė e seksionit tė faqeve kulturore tė gazetės prestigjioze An Nahar, administratore e ēmimeve letrare IPAF (Arab Booker) si dhe kryeredaktore e revistės Jasad , njė revistė kontroversiale arabe e specializuar nė letėrsi dhe artet trupore. Ajo ėshtė gjithashtu anėtare e Komitetit Libri dhe leximi, pranė Ministrisė libaneze tė Kulturės.

Bibliografia Bibliografia e librave botuar nė arabisht: Koha pėr njė ėndėrr, poezi, (1995), Ftesė pėr njė festė sekrete, poezi, (1998), Dy duart e humnerės, poezi, (2000), Nuk kam mėkatuar sa ē’duhet, poezi tė zgjedhura, (2003), Kthimi i Lilith, poezi, (2004), Pantera e fshehur nė fund tė supeve tė saj, poezi tė zgjedhura, (2006), Nė shoqėrinė e vjedhėsve tė zjarrit, Biseda me shkrimtarė ndėrkombėtarė, (2006), Vdekja do tė vijė dhe do tė ketė sytė e tu, Antologji e 150 poetėve tė vetėvrarė, (2007), Zakone tė kėqija, poezi tė zgjedhura, (2007) Pasqyra kalimtarėsh, poezi, (2008)

Bibliografi e librave botuar nė gjuhė tė huaj

Damit ich abreisen kann, 2005, Lisan Verlag, Basel, Zvicėr. Allķ donde el rķo se incendia, 2005, Ediciones De Aquķ, Mįlaga, Spanjė/ 2006, Fundación Editorial El Perro y la Rana, Caracas, Venezuela/ 2007, Editorial Praxis, Meksiko, Meksikė/ 2007. Cuando me hice fruta, 2006, Monte Įvila Editores, KaraKas, Venezuelė. El retorno de Lilith, 2007, Editorial Praxis, Meksiko, Meksikė. Le retour de Lilith, 2007, Editions L’Inventaire, Paris, Francė. Liliths Wiederkehr, 2008, Verlag Hans Schiler, Berlin, Gjermani. Invitation to a Secret Feast, 2008, Tupelo Press, Vermont, SHBA. Madinah, city stories from the Middle East, 2008, "Comma Press", Manēester, Mbretėria e Bashkuar. Adrenalina, 2009, "Edizioni del Leone", Venecia, Itali.

Vlerėsime pėr krijimtarinė e Joumana Haddad:
"Poezi qė tė lė pa frymė dhe qė ecėn deri nė skaj"
—:Tahar Ben Jelloun, poet dhe shkrimtar Maroken
Njė poezi e cila ėshtė njėherazi sensuale dhe intelektuale; anarkike dhe gjakftohtė"
—Marilyn Hacker, Poete, Amerikė
"Njė poezi kompleksė, diku egėrshane, diku e butė, por qė gjithnjė lėviz. ".
—:David Harsent, Poet, Britani e Madhe
"Njė zė i unik qė nxjerr nė pah transformimet e shkrimeve tė ēlirimit ".
—Enrique Hernįndez De Jesśs, Poet dhe artist, Venezuelė.
"Njė zė i ēmuar dhe joshės qė e tėrheq lexuesin me shumė pėrkujdesje pėrpara se ti zbulojė atij njė brendi dhe urtėsi tė pėrshpirtshme "
—Jeffrey Levine, Botues, Amerikė
"Poete e cila flak tej tė gjitha imazhet stereotipike pėr gruan Arabe "
—Valentina Colombo, Orientaliste Italiane
"Nė poemat e saj ajo shpalos fjalėn tentakulare tė gruas-hidėr, duke i dhėnė jetė kėsisoj zėrit tė njė gruaje tė fortė sa edhe tė mrekullueshme. "
—Brigitte Ouvry-Vial, Botuese, Francė



KTHIMI I LILITH


Unė jam Lilith
Perėndesha e dy netėve qė kthehet nga mėrgimi.



Unė jam Lilith gruaja fat
Asnjė mashkull s’i ka shpėtuar magjisė sime,
E asnjė mashkull s’do tė donte t’i shpėtonte.

Jam hėnė e dyfishtė Lilith
E zeza mund tė pėrmbushet veē nga e bardha,
dėlirėsia ime ėshtė shkėndijė harbimi dhe kureshtia ime pikėnisja e sė mundurės
Jam gruaja-Parajsė qė prej Parajsės ra,
dhe jam Parajsa-rėnė.

Lilith, kthyer prej qelave tė harresės sė zbardhur,
luaneshė e Zotit dhe perėndeshė e dy netėve.
Mbledh nė kupėn time tė pambledhshmen,
e mė pas e pi. Sepse jam priftėresha dhe tempulli.
Asnjė pikė nuk lė pėr kėrkėnd, qė tė mos mendojnė se kisha aq sa desha.
Ēiftėzohem me veten dhe vetveten shumėfishoj pėr tė krijuar racėn time.
e mė pas dashnorėt e mi i vras
t’u bėj vend atyre qė ende s’mė kanė njohur.

Unė, kafshata e mollės. Librat shkruan pėr mua, por ju s’i lexuat kurrė. Jam kėnaqėsi e shfrenuar, gruaja tradhtare, plotėsim i epshit qė sjell shkatėrrim total. Bluza ime ėshtė dritare drejt ēmendurisė.
Kush mė dėgjon e ka hak vdekjen
Por dhe ai qė s’m’u bind do bėhet pishman.


Jam roja e pusit dhe pikėlidhja e kundėrshtive. Puthjet mbi trupin tim janė plagėt e atyre qė guxuan. Prej flautit mes dy kofshėve tė mia lind kėnga, dhe prej kėngės sime mallkimi zbrazet si rrėke mbi tokė.

Shkėlqej nė errėsirė
dhe nė humnerė lartohem.
Qėndroj nė prag tė ēdo gjėje
dhe vetėm vdekja mė kthen.


Jam Lilith, kupa dhe shėrbyesi.
Erdha t’ju them:
Njė kupė ėshtė pak pėr mua.
Erdha t’ju them:
Shėrbyesi ėshtė qorr.
Erdha t’i them:
Adam, Adam
Je i zėnė me punė tė tjera, por e rėndėsishme ėshtė vetėm njė.

Nuk jam kryeneēe apo qė shtrohem lehtė, por drithėrima e joshjes sė parė.
Nuk jam kryeneēe apo qė shtrohem lehtė, por humbja e pendesės sė fundit.

Unė, fati i tė menēurit. Bashkimi i gjumit me pagjumėsinė. Jam embrioni poet. Sjell rrotull veten dhe gjej sėrish. Kthehem nga mėrgimi pėr tė qenė nuse e shtatė ditėve dhe shkatėrrim i sė ardhmes.

Jam luanesha joshėse.
Kthehem t’i turpėroj tė nėnshtruarit dhe tė mbretėroj mbi tokė.
Kthehem tė shėroj brinjėn e Adamit, dhe tė ēliroj ēdo burrė prej Evės sė tij.

Jam Lilith
Dhe kthehem nga mėrgimi
tė trashėgoj vdekjen e nėnės qė solla nė jetė.


PASQYRA E MARINĖS

Marina Tsvetaieva-s, poetes ruse lindur mė 1892, qė vari veten nė moshėn 49 vjeēare.

Ngul vėshtrimin mbi kufomėn time tė shtrirė dhe vetja mė duket e bukur. E bukur si legjendė e plagosur. E bukur sa veē dikush tjetėr mund tė ish.

Ngul sytė mbi kufomėn time dhe ajo ėshtė bėrė tel. Jam akrobat mbi tel, pengu i tij.
Teli dridhet e mė kėrcėnon se do mė flakė tutje. Mbėrthehem pas tij, e mallkoj. Dhe papritur ai shndėrrohet nė shkallė, humnerė, rėnie, ku nuk rresht sė dhėni lamtumirėn gjithė maleve qė nisen pa mua.

Nė vdekjen time do hedhin valle, jam e sigurt. Ēdo gojė do t’i gjejė dy fjalė pėr tė thėnė, njė urrejtje tė re pėr ēdo kafkė tė thyer.
Do tė hedhin valle nė vdekjen time dhe bari nėn kėmbė do tė gufojė. E pashpirt, kodra qė duhet tė hipin (apo tė zbresin) si barku i nėnės pasi gjithēka qė kish.

Teli mbi tė cilin shkoj pa lėvizur ėshtė kufoma ime. Ėshtė e kotė ta mbyllin nė njė arkė prej druri. Hidhni njė rrobė mbi tė, ftoni tė gjithė zogjtė tė ulen mbi tė. Mos kėndoni psalme; e as
mos mendoni tė mbillni lule pėrqark. Mė mirė, uluni nė gjunjė mė mirė dhe kėrkojini falje gjetheve qė ju bėnė hije, rrobave qė ju mbuluan, qiellit qė poshtėrsitė tuaja duroi.

Ngre kokėn, kokėn e magjishme tė njė gruaje tė vdekur, e kėrkoj tė gjej rrugėn qė do marr nė kthim, shoh se mos gjej gurin e shkretuar qė mungesėn time do ta kuptojė.

Diēka brenda meje fle dhe unė e zgjoj. Diēka fle brenda meje, ėshtė ajo qė s’isha kurrė:
jeta mė e mirė qė mund tė ekzistonte, por qė unė s’dija si ta jetoja.

Prej jush s’pres asgjė.
Kufoma ime mė buzėqesh, qafa ime thuajse transparente, e unė jam rrugės qė tė ēon drejt harresės.

Po, jam e bukur, e veē thonjtė e mi tė nxirė mė tradhtojnė.

Hajt tani: ĖSHTĖ KOHA T’IA MARRIM VALLES!



BANKETI

Kur qėndroj pėrballė teje, i panjohur
E di fort mirė sa kohė tė duhet
tė shkurtosh largėsinė mes nesh.
Ti je nė kulm tė inteligjencės
e unė nė majė tė gostisė sime
Po mendon se si tė fillosh tė flirtosh me mua
ndėrsa unė,
nėn velin e seriozitetit,
tashmė tė kam përpirë të gjithin.




Pėrktheu nga anglishtja Silvana Leka

 

 
 

 
 
Pjesmarrësit